«Φωτιά Τ Αγγέλου» του περιβαλλοντολόγου Απόστολου Μακαρατζή

29 Αυγούστου 2011 / Άρθρα / Περιβάλλον / 3 σχόλια /

Λίγο πριν τα μεσάνυχτα της 26ης Αυγούστου, της πρώτης μέρας απαγόρευσης της κυκλοφορίας στα δάση που εξήγγειλε η περιφέρεια, έπλεα νότια της Χίου με το πλοίο της γραμμής. Η τρικυμιώδεις θάλασσα έστελνε τους επιβάτες στο κατάστρωμα για λίγο φρέσκο αέρα που έπνεε από τα βόρεια με δύναμη που ξεπερνούσε τα 6 μποφόρ. Από τον κόσμο που είχε συσσωρευτεί στην κουπαστή αντιλήφθηκα τη φωτιά που έκαιγε στα βορειόχωρα. Το πύρινο μέτωπο διαγραφόταν μέσα στο μαύρο της νύχτας και γρήγορα μπορούσες να αντιληφθείς το μέγεθος της καταστροφής.

Αργότερα έμαθα ότι μία από τις δύο εστίες εξάπλωσης της φωτιάς που άναψε λίγο πριν τη δύση του ηλίου, υπήρξε η θέση κάτω από το λατομείο, στη περιοχή του Αγγέλου, μεταξύ Φυτών και Σπαρτούντας, στα όρια του ομώνυμου πευκοδάσους ενός από τα λιγοστά που έχουν απομείνει στην Πιτυούσα (μία από τις αρχαίες ονομασίες της Χίου που σημαίνει πευκόφυτη). Από κει ξεκινά η ρεματιά του Μαλαγγιώτη κι εκεί ακριβώς βρισκότανε (;) και ο γεροπλάτανος που ανάβλυζε το φημισμένο νερό Τ Αγγέλου, το γευστικότερο του νησιού!

Η άμεση πρόσβαση δασοπυροσβεστών στο σημείο και ο πολύ δυνατός βόρειος άνεμος που έσπρωξε τη φωτιά κάτω, στο λαγκάδι, με κατεύθυνση τη Βολισσό, γλίτωσε το μεγαλύτερο μέρος του δάσος του Αγγέλου, αποτεφρώνοντας όμως τη λαγκαδιά του Μαλαγγιώτη και συνολικά πάνω από 5000 στρέμματα χαμηλής βλάστησης (η οποία είχε μετατραπεί σε χαμηλή από τις πυρκαγιές των προηγουμένων δεκαετιών). Μαζί με τους θάμνους έκαψε χιλιάδες νεαρά πεύκα που δεν πρόκειται να ξαναδούμε στη περιοχή, μαζί και μέλισσες, χελώνες, σκαντζόχοιρους, σαύρες, νεαρές πέρδικες και άλλα ερπετά και ιπτάμενα που δεν πρόλαβαν να φύγουν ή περικυκλώθηκαν από τη φωτιά. Λίγο έλειψε να κάψει περιουσίες και ανθρώπους στα Φυτά και στις Κηπουριές όταν η φωτιά έγλειφε τις αυλές των σπιτιών τους.

Και μπροστά σε αυτήν τη θηριωδία μπαίνω σε σκέψεις. Ποιος άραγε να είναι ο εμπρηστής του δάσους του Αγγέλου; Από πού να έρχεται; Να ναι άνθρωπος της περιοχής ή μήπως φάντασμα; Το φάντασμα ενός από τη δυναστεία των Αγγέλων οι οποίοι είχαν κτήματα στην περιοχή κι ήταν οι ίδιοι που οδήγησαν την Κωνσταντινούπολη στην άλωση το 1204 ως κυβερνήτες της βυζαντινής αυτοκρατορίας; Μήπως το ίδιο φάντασμα ευθύνεται και για τις φωτιές στην ίδια περιοχή πριν από μερικά χρόνια; Και άραγε υπάρχει κάποια κίνηση της τοπικής κοινωνίας ή της αρχής για την εύρεση του δράστη ή μήπως κάτι τέτοιο φαντάζει σαν κυνήγι φαντασμάτων;

Πρόταση

Αφού πρώτα αποφασίσουμε αν θέλουμε να υπάρχει το δάσος του Αγγέλου, το μοναδικό που έχει απομείνει στις δυτικές πλαγιές του Πελινναίου, θα πρέπει να φέρουμε στο νου ότι δασοπροστασία δεν είναι μόνο η δασοπυρόσβεση. Η πρόληψη πολλές φορές είναι πιο δραστική και προς αυτήν την κατεύθυνση να κινηθούμε. Κάτω από αυτή τη σκέψη, προτείνουμε τη δημιουργία ενός χώρου δασικής αναψυχής που μπορεί να λειτουργήσει ως πόλος έλξης επισκεπτών, τουριστών, σχολείων κλπ. στο μοναδικό Δάσος Τ Αγγέλου, σε μια περιοχή ιστορικής σημασίας γεμάτη από αγροτικά μνημεία, και το οποίο διατρέχεται από ένα πυκνό δίκτυο μονοπατιών που δίνει πρόσβαση στο Πελινναίο και προσφέρει πεζοπορικές διαδρομές εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς. Η ρετσινοσυλλογή του παρελθόντος, τα ασβεστοκάμινα και τα καμίνια για παραγωγή ξυλοκάρβουνου είναι παραδοσιακές ασχολίες του ανθρώπου στο δάσος που πολλοί δε γνωρίζουν και θα μπορούσαν να μάθουν μαζί με τους αξιοθαύμαστους μηχανισμούς της ίδιας της φύσης ενάντια στη φωτιά. Κατάλληλο πληροφοριακό υλικό, ένα ξύλινο στέγαστρο και δύο εκπαιδευμένοι άνθρωποι από τα γειτονικά χωριά που μάταια ψάχνουν μια ασχολία για να μείνουν στον τόπο τους είναι ότι χρειάζεται.

Η αποκατάσταση και δεντροφύτευση του γειτονικού λατομικού χώρου, όπως άλλωστε υποχρεώνει ο νόμος τις εταιρείες που έχουν τέτοιες δραστηριότητες εντός των δασών (παράγραφος 5, άρθρου 45 Ν. 998/79, άρθρο 1 του Ν. 3010/02, παρ. 3 άρθρου 8 Ν. 2115.93 κ.α.), μπορεί να λειτουργήσει στην ολοκλήρωση του σχεδίου δράσης για τη δημιουργία ενός πάρκου περιβαλλοντικής – πολιτισμικής ευαισθητοποίησης και προστασίας με θέμα τη φωτιά. Όσο για τη βιωσιμότητα ενός τέτοιου εγχειρήματος μπορούμε συγκριτικά να δούμε άλλους φυσικούς τόπους – μνημεία της φύσης – με αντίστοιχη χρήση όπως είναι τα δύο σπήλαια της Χίου τα οποία έχουν τέτοια επισκεψιμότητα που τους επιτρέπει να σταθούν οικονομικά ανεξάρτητα.

Αυτές οι σκέψεις την ώρα που οι δυνατοί άνεμοι έχουν κοπάσει αλλά η φωτιά σιγοκαίει ακόμα υπό τον έλεγχο των ξάγρυπνων ανθρώπων της περιοχής και των δασοπυροσβεστών.

Απόστολος Μακαρατζής

Σχετικές πληροφορίες

aplotaria.gr | Δίνουμε βήμα στους "ανήσυχους" πολίτες, στις ιδέες και στα πραγματικά προβλήματα της Χίου, στηρίζουμε τις ομάδες που δραστηριοποιούνται στο νησί και αμφισβητούμε την κατευθυνόμενη ειδησεογραφία των τυπικών ΜΜΕ. Συμβάλλετε κι εσείς με τη συμμετοχή σας για να ακουστεί πιο δυνατά η "διαφορετική φωνή της Χίου".