Μέσα από την ανέμελη χαλαρότητα των τελευταίων δεκαετιών η Χίος, μεταξύ άλλων, έχει χάσει και την Ταυτότητά της που άλλωστε, λείπει κι από τις περισσότερες περιοχές της χώρας.
Σε καιρούς σαν τους σημερινούς, αν σερνόμαστε στο άγνωστο χωρίς να γνωρίζουμε καν ποιοι είμαστε, τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά και τίποτα καλό δεν προοιωνίζεται. Εκατό χρόνια μετά την ενσωμάτωση του νησιού στην Ελλάδα δεν καταφέραμε να συμφωνήσουμε, ποια θα πρέπει να είναι η εικόνα, το όραμα, ο κοινός τόπος της δράσης μας. Η εικόνα μας έχει συνθλιβεί ανάμεσα στην πολιτική μικρότητα των πάσης φύσεως αιρετών και το μικρομεγαλισμό της προσωπικής διάκρισης, καθώς η πλειοψηφία των πολιτών ρίχτηκε στο παραλήρημα της καταναλωτικής ευωχίας.
Οι αναμενόμενες από πολλούς αρνητικές εξελίξεις, αυτές βάζουν σε κίνδυνο τα επίπλαστα προσωπικά κεκτημένα και αποκαλύπτουν τη συγκλονιστική πραγματικότητα: καταδικαστήκαμε να πληρώσουμε ακριβά την αδιαφορία μας για τους ελάχιστους έστω κανόνες οργανωμένης συμβίωσης, την απαξίας για οτιδήποτε κοινό, την ασυμφωνία για το, σε ποια Χίο θέλουμε να ζούμε ώστε να ευημερούμε και να προοδεύουμε ως νησιωτική κοινωνία. Η τυφλή κομματική αντιπαλότητα που καλλιεργήθηκε έντεχνα με στόχο να αποστρέψει την προσοχή από την κατρακύλα, δεν θα αναδείξει πλέον νικητές ή ηττημένους αλλά θύματα, αδιακρίτως κοινωνικής τάξης και θέσης.
Οι κάθε επιπέδου και ρόλου ταγοί, μερίμνησαν για την πάρτη τους, την επιβίωση της κλίκας, τα καλά και συμφέροντα εαυτών και αλλήλων, ακυρώνοντας κάθε ευκαιρία οικονομικής ανάπτυξης, πολιτιστικής ανάτασης, διακριτής ταυτότητας, σ’ ένα νησί που κατάφερνε να πρωτεύει σε φτωχούς και δίσεκτους αιώνες.
Οι χιώτες ήταν υπερήφανοι που γεννήθηκαν ή που κατάγονταν απ’ το νησί που υμνήθηκε για την ομορφιά του και το δυναμισμό των κατοίκων. Ήταν περήφανοι που προέρχονταν από τόπο που μαρτύρησε σε βάρβαρα χέρια ανθρώπων και στη συνέχεια, καταστράφηκε από τη μανία του στοιχείου της φύσης. Ήταν περήφανοι γιατί αδιαφόρησαν για τις θυσίες που συνεπάγεται το ναυτικό επάγγελμα, μπροστά στην ευτυχία να βλέπεις την οικογένειά σου να προοδεύει και τα παιδιά σου, να μεγαλώνουν χωρίς σκληρές στερήσεις. Ήταν τέλος περήφανοι γιατί ζούσαν με ασφάλεια στη μεγάλη ελληνική οικογένεια και εργάζονταν δημιουργικά, κάτω από ελληνική σημαία.
Σήμερα ο πολίτης που κυκλοφορεί στην αγορά μοιάζει ηττημένος, λες και τον έχει πλακώσει ένα πυκνό σύννεφο ομίχλης, ανίκανος να βρει στήριγμα, θύμα ολέθριων αποφάσεων…
Αποσβολωμένος, παρακολουθεί τις εξελίξεις αλλά δεν αποκρυπτογραφεί τα νοήματα ανάμεσα στις γραμμές των ειδήσεων αφού, τη θέση της κριτικής σκέψης έχει πάρει εδώ και καιρό η τυφλή υποταγή στην προπαγάνδα και την κομματική κατήχηση..
Οι πιο υποψιασμένοι, απωθούν μαύρες σκέψεις επανάληψης δυσάρεστων εμπειριών που βίωσε η πατρίδα στο παρελθόν, οι οποίες προβλήθηκαν ως κανόνας θεραπείας ή ως συνέπειες άφρονος συμπεριφοράς «μικρών» ηγετών, πιθανά όμως και ελαττωμάτων της ίδιας της κοινωνίας που γεννά κατά καιρούς καταστάσεις αυτοκαταστροφής.
Καθώς τα χθεσινά είδωλα καταρρέουν, είμαστε μόνοι με την ανασφάλεια και εσωστρέφεια που συνεπάγεται κάθε οικονομική και κοινωνική από-σταθεροποίηση. Τώρα, και πάλι, όλα εκείνα για τα οποία είμαστε περήφανοι στο παρελθόν, πρέπει να γίνουν αφήγημα για τα παιδιά που φέρουν το βάρος να ανορθώσουν το σκηνικό. Αυτά χρειάζονται ένα υψηλό όραμα και προπάντων Ταυτότητα με την οποία θα βαδίσουν το δύσκολο δρόμο της ανασύνταξης.
Θόδωρος Χαβιάρας
