Ακίνητη περιουσία του «Λωβοκομείου» Χίου και η συμμετοχή της στην κάλυψη εξόδων το 1912 και το 1928

1

του Δημήτρη Τσούχλη

Το «Λωβοκομείο» ή «Λεπροκομείο» της Χίου έχει κατ’ επανάληψη απασχολήσει τα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα του νησιού. Έμφαση δίνεται κατά κύριο λόγο στην ιστορία του συγκροτήματος, την αρχιτεκτονική και κύρια στην ανάγκη για αποκατάσταση του. Προσφάτως στην εκδήλωση του Φιλοτεχνικού φωτίστηκαν πτυχές της μικροκοινωνίας του, την οποία και αποδίδει συγγραφικά στο τελευταίο του βιβλίο ο Γιάννης Μακριδάκης με τίτλο «Όλα για καλό».

Ωστόσο, ελάχιστα στοιχεία είναι γνωστά σχετικά με την ακίνητη περιουσία που κατείχε το «Λεπροκομείο» –πως αποκτήθηκε τι απέδιδε και ποια η τύχη της σήμερα– παρά το γεγονός ότι η εκμετάλλευση αυτής στο παρελθόν διασφάλιζε την κάλυψη ενός σημαντικού τμήματος των εσόδων που απαιτούνταν για την κάλυψη των αναγκών του.

Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζεται η ακίνητη περιουσία του όπως αυτή καταγράφηκε σε επίσημα βιβλία του ιδρύματος τον Ιανουάριο του 1910 και η σημασία της ποσοστιαία (%) επί των εσόδων του ιδρύματος για δύο έτη, το 1912 και το 1928.

Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία από τα Γ.Α.Κ Ν. Χίου το «Λεπροκομείο» Χίου είχε στην κατοχή του 20 ακίνητα στις περιοχές Κάμπος, Λιβάδεια, Κοφινάς, την πόλη και την περιοχή όπου στεγαζόταν το «Λεπροκομείο», με συνολική έκταση 1.935 οργιές ή 645 στρέμματα (αντιστοιχώντας την μία οργιά με 333 τ.μ.).

Τα ακίνητα αυτά είχαν συνολική αξία 395.7 χιλιάδες γρόσια (1912) και απέδιδαν στο «Λεπροκομείο» από τα πακτώματα, εμβατοίκια ή μισθώματα 19,5 χιλιάδες γρόσια (1912). Η αξία της ακίνητης αυτής περιουσίας αντιστοιχούσε σε ποσοστό 28,6% επί του συνολικού κεφαλαίου της περιουσίας του.

Για το 1912 41.743 (χιλιάδες) γρόσια ή το 58,6% των εσόδων του Λεπροκομείου προέρχονταν από «Τόκους Δανείων», 19.545,25 (χιλιάδες) γρόσια ή το 27,4% από την εκμετάλλευση της ακίνητης περιουσίας (εμβατοίκια, πάκτη και ενοίκια) και το υπόλοιπο 14% από διάφορες άλλες πηγές (εισπράξεις εκκλησίας, δωρεές κ.α). Η εκμετάλλευση των ακινήτων του Λωβοκομείου είναι, επομένως, η δεύτερη κύρια πηγή εσόδων για το συγκεκριμένο έτος.

Αντίστοιχα το 1928, 85.501,30 (χιλιάδες) δραχμές ή το 38,6% των εσόδων προέρχεται από «διάφορους τόκους» ποσό σημαντικά μειωμένο σε σχέση με 16 χρόνια νωρίτερα, ενώ, από «μισθώσεις κτημάτων και ενοίκια οικοδομών» καλύπτονται 47.466,45 (χιλιάδες) δραχμές ή το 21,42% των εσόδων του Λωβοκομείου διατηρώντας σε υψηλό βαθμό τη σημασία της ακίνητης περιουσίας για την κάλυψη των εξόδων του ιδρύματος. Επίσης 23,6% καλύπτουν συνδρομές και εισφορές.

Η ακίνητη περιουσία όπως αυτή καταγράφεται το 1910 αποτελείται κατά βάση από παραγωγική γη μεγάλης αξίας με μόλις ένα αστικό ακίνητο στο λιμάνι της πόλης. Οι εγγραφές εμφανίζονται με τον χαρακτηρισμό του ακινήτου, τη θέση, την έκταση σε οργιές

το σύστημα εκμετάλλευσης, το όνομα του πακτωτή, εμβατοικιαστή, ενοικιαστή και την αξία του ακινήτου σε γρόσια.

Τα ακίνητα του Λωβοκομείου το 1910 είναι τα παρακάτω:

Περιβολοχώραφα

  • Περιβολοχώραφον εν θέσει Αγίου Γεωργίου Σταφυλά, Οργιές 45, της Πακτώτριας Λαμπρινής Γαλάτουλα, Αξία σε Γρόσια 38.150
  • Περιβολοχώραφον εν θέσει Βαλανά Νεχώρι, Οργιές 93,45 του εμβατοικιαστού του Κ. Καμπανέλα, Αξία σε Γρόσια 65.400
  • Περιβολοχώραφον εν θέσει Αγιώ Λουκά Λειβαδίων, Οργιές 48,99 του Πακτωτού Αρσενίου Καλογήρου, Αξία σε Γρόσια 43.600
  • Περιβολίου 1/5 εν θέσει Παναγίας Συριωτίσσης Οργιές 24,75 Πακτωτού Παντ. Χαψιά, Αξία σε Γρόσια 13.080
  • Περιβόλιον εν Ταλλάρω οργιές 1,50 του Πακτωτού Μιχ. Μονιούδη, Αξία σε Γρόσια 4.360

Διώροφο οίκημα στον κάτω Αιγιαλό

  • Οικία μετά Μαγαζείου εν Κάτω Αιγιαλώ ενοικιαζομένης της οικίας εις το Εμπορικόν Επιμελητήριον του δε μαγαζείου παρά του κ. Μιλτ. Τσούρου, Αξία σε Γρόσια 49.050

Χωράφια

  • Χωράφιον εν θέσει Κοφινά Οργιές 269,36 του εμβατοικιαστού κ. Μαυρογεώργη, Γρόσια Αξία σε 6.540
  • Χωράφιον εν ίδία Θέσει Κοφινά οργιές 26,30 του εμβατοικιαστού Ισίδωρου Ξενάκη, Γρόσια Αξία σε 8.720
  • Χωράφιον εν θέσει Λατόμι Οργιές 54,93 του πακτωτού Κ. Νεαμονίτου, Αξία σε Γρόσια 21.800
  • Χωράφιον εν θέσει Λαζαρέτο Λειβάδια Οργιές 20,35 του Πακτωτού Ανδρ. Μπόλλα, Αξία σε Γρόσια 10.900
  • Χωράφιον ½ εν θέση Βαλανά Νεχώρι Οργ 25,50 Πακτωτού Π. Γιακούμα, Αξία σε Γρόσια 13.080
  • Χωράφιον εν θέσει Κοφινά Οργιές 41,15 του Πακτωτού Στ. Μαυρωογεώργη, Αξία σε Γρόσια 10.900
  • Χωράφιον εν Αγία Τριάδι Οργιές 27,55 του Πακτωτού Παντ. Τσικούνη, Αξία σε Γρόσια 13.080
  • Χωράφιον εν θέσει Λατόμι Οργιές 25,45 του Πακτωτού Παντ. Σέργη ή Πιπινιά, Αξία σε Γρόσια 27.250
  • Δύο Χωράφια εν θέσει Αγίου Γεωργίου Ορφανού Οργιές 33,75 των πακτωτών Δημ. και Δεσποίνης Μπιρλή, Αξία σε Γρόσια 6.540
  • Χωράφιον εν θέσει Φραγκοβούνι Οργιές 22,22 του Πακτωτού Κ.Γ. Βρούζη, Αξία σε Γρόσια 13.080
  • Χωράφιον εν Κάμπω Οργιές 15,52 του πακτωτού του Αντωνίου Μ. Κουρπά, Αξία σε Γρόσια 13.080
  • Χωράφιον εν θέσει Λωβοκομείου Οργιές του Πακτωτού Νικ. Κώστα, Αξία σε Γρόσια 21.800

Βουνοχώραφα

  • Βουνοχώραφα εν Θέση Κοφινά Οργιές 10,85 της Πακτώτριας Μαρίας Γκίγκα, Αξία σε Γρόσια 4.360

Άλλα

  • Βουνά, μάνδρες, καμίνι, εν θέσει Λωβοκομείου Οργιές 1.148 του Πακτωτού Ιωάννου Ν. Κρεατσούλα, Αξία σε Γρόσια 10.900

Πηγή:

Μ.Τ. Ιστορικό Αρχείο Χίου / Α.Β.Ε 1256/ «Ημερολόγιον Λωβοκομείου Χίου από 10 Οκτωβρίου 1909 έως 31 Δεκεμβρίου 1926» (Νο 1).

Μ.Τ. Ιστορικό Αρχείο Χίου/ Α.Β.Ε 1256/ «Λωβοκομείον Χίου Βιβλίον Απολογισμών, Ισολογισμών, Προϋπολογισμών του Λεπροκομείου Χίου 1912-1930» (Νο 16)

Διδάκτορας τμήματος Περιβάλλοντος Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΣΥΖΗΤΗΣΗ1 σχόλιο

ΣΥΖΗΤΗΣΗ