Χιώτες και Aιγνουσιώτες πλοιοκτήτες τους τελευταίους δύο αιώνες

του Βασίλη Αγιαννίδη

Διαβάζοντας ένα μέρος της σχετικής με τη Ναυτιλία βιβλιογραφίας θα μπορούσε να παραφραστεί η χαριτωμένη και αμφιλεγόμενη ρήση «από λίγο ως πολύ, όλοι οι Χιώτες είν’ λωλοί» σε «από λίγο ως πολύ όλοι οι Χιώτες είναι ναυτικοί» εφόσον οι περισσότεροι ασχολήθηκαν με τη θάλασσα, είτε σαν καπετάνιοι και μηχανικοί είτε σαν καραβοκύρηδες και εφοπλιστές.

Αποδελτιώνοντας ένα ελάχιστο τμήμα της βιβλιογραφίας και ερευνώντας ένα κομμάτι δημοσίων και ιδιωτικών αρχείων, καταγράφονται 463 ονόματα οικογενειών των οποίων τα μέλη υπήρξαν πλοιοκτήτες ή συμπλοιοκτήτες σε ιστιοφόρα και ατμόπλοια τους δύο προηγούμενους αιώνες. Σε πολλές περιπτώσεις ένα επώνυμο αντιστοιχεί σε πολλές οικογένειες και συνεπώς σε πολλά ναυτιλιακά γραφεία. Άλλοτε μία οικογένεια διατηρεί περισσότερες από μία ναυτιλιακές εταιρίες οπότε γίνεται αντιληπτό το πλήθος των χιώτικων εταιριών και βαποριών.

Η επιχειρηματική ικανότητα, η περιουσία που απέκτησαν οι Χιώτες πλοιοκτήτες, και η συμβολή τους στην οικονομική ευημερία της Χίου είναι σημαντικές και αναμφισβήτητες. Όμως είναι η ανθρωπιστική και πολιτιστική δράση τους που αποτελούν φωτεινό παράδειγμα αρωγής και αλληλεγγύης στον συνάνθρωπο.

Τα ονόματα τους βρίσκονται ανάμεσα στους Ευεργέτες και Δωρητές των Σχολείων της Χίου, της Σχολής Μηχανικών Χίου, της Σχολής της Παναγίας Ερυθιανής, του Γυμνασίου Βροντάδου, των Σχολείων Καρδαμύλων, του Ελληνοαμερικανικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος-Κολλεγίου Αθηνών, της Βιβλιοθήκης Κοραή, του Σκυλιτσείου Νοσοκομείου Χίου, του Λωβοκομείου Χίου, του Δρομοκαϊτείου Θεραπευτηρίου, του Οίκου Ναύτου Χίου, της Μητρόπολης Χίου, της Παναγίας Ερυθιανής, του Αγίου Μάρκου, της Αγίας Σοφίας Λονδίνου, του Αγίου Στεφάνου Παρισίων, του Ομηρείου Πνευματικού Κέντρου, του Φαφαλείου Σταδίου, της ΠΕΚΕΒ, του Ναυτικού Μουσείου Χίου, του Ναυτικού Μουσείου Οινουσσών, της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος & Πολιτισμού, των Δημαρχείων Χίου, Βροντάδου και Καρδαμύλων.

Αναλυτικά τα ονόματα των χιώτικων και αιγνουσιώτικων οικογενειών που ασχολήθηκαν με τη ναυτιλία από το 1800 έως το 2000 είναι τα εξής:

Αγγελιδάκης, Αγγελίδης, Αγγελικούσης, Άγγελος, Αγγελούδης, Αγέλαστος, Αμπαζής, Ανδρεάδης, Αντωνάτος, Αντωνέλλος, Αντωνόπουλος, Αξιωτάκης, Απόδιακος, Αρακάς, Αράπης, Αρβανιτάκης, Αργέντης, Αργυρούδης, Αρκάδης, Αρμενάκης, Αρχοντάκης, Ασπιώτης, Ασπρούλης, Ατσίπαπας, Αυγερινός, Αυγουστίνος, Αχλαδίτης.

Βαγιάνος, Βαλαντάσης, Βαριάς, Βασιλάκης, Βασιλειάδης, Βασιλικός, Βατές, Βαφειάδης, Βαφιαδάκης, Βαφιάς, Βενιάμης, Βικάρδης, Βιτιάδης, Βλαστός, Βλάττας, Βλάχος, Βολίκας, Βουδάκης, Βουνός, Βούρος.

Γαλάκης, Γαλάνης, Γαλάτης, Γέμελος, Γεωργαλάς, Γεώργαλος, Γεωργαντής, Γεωργιλής, Γιαμβίλης, Γιαμός, Γιαννακής, Γιαννόπαπας, Γλύκας, Γλύπτης, Γραίζος, Γρέγος, Γριμάλδης.

Δαμαλάς, Δαμίρης, Δάνδριας, Δανιάς, Δατζέρης, Δεσύπρης, Δημητριάδης, Διακογιάννης, Διαμαντάρας, Δεμερτζάκης, Δημάδης, Διοματάρης, Διφωνής, Δρομοκαΐτης.

Ευγενικός, Ευθυμίου, Ευσταθίου, Ζαμπλάκος, Ζαννάρας, Ζαννίκος, Ζαφειράκης, Ζαφείρης, Ζαχαρίνης, Ζέππος, Ζερβουδάκης, Ζυγομαλάς, Ζολώτας, Θεοδωράκης, Θράβαλος, Ιωαννίδης.

Καββάδας, Κάβουρας, Κάκαρης, Κακαρούκας, Καλαγκιάς, Καλαϊτζής, Καλαμωτούσης, Καλαργυρός, Καλαφάτης, Καλβοκορέσης, Καλλίας, Καλλίκης, Καλλιμασιάς, Καλλίτσης, Καλογεράς, Καλούδης, Καλουτάς, Καμίνης, Καναλάς, Κανέλλος, Κάπαρης, Καπράλος, Καράβας, Καράβολος, Καρακούρος, Καρδίτζης, Καριάμης, Καρίβαλης, Καρουσάκης, Καρούσης, Καρράς, Κασμάς, Καστάνιας, Κάστανος, Καστορής, Κατσαμπής, Κάτσικας, Κατσούνης, Κεφάλας, Κλήμης, Κόβας, Κοιλαδίτης, Κοκκάλης, Κοκκινάκης, Κόκκινος, Κοκκόλης, Κολάκης, Κολώνας, Κοντογιάννης, Κοντός, Κοντούδης, Κόντρας, Κοράκης, Κορδής, Κορέσης, Κοσμάς, Κοστομένος, Κουβελάς, Κουβλής, Κουδής, Κουκούλης, Κουκούμιαλος, Κουκουνάς, Κουλούκας, Κουμπής, Κουρουνιώτης, Κουρτέσης, Κουτρής, Κουτσοδόντης, Κουστουλιάς, Κούστουτος, Κουφοπαντελής, Κριμιζής, Κρίνος, Κρόκος, Κτιστάκης, Κυνηγός, Κυριακός, Κυρίτσης, Κωνσταντινής, Κωνσταντινίδης, Κωστάκης, Κωστάλας, Κώσταλος.

Λαγούτης, Λαιμός, Λάμπος, Λαμπρινούδης, Λέκκας, Λεοντάρας, Λιαδής, Λιβανός, Λιγνός, Λιτσάκης, Λοΐζος, Λουδάρος, Λυμπέρης, Λύρας, Λώδης, Λως.

Μαδιάς, Μαθιούδης, Μαγγανάς, Μακρής, Μακριδάκης, Μακρινός, Μαλαχιάς, Μαλλής, Μαλούπης, Μαμαλής, Μαμάς, Μανίδης, Μανές, Μανός, Μανούσος, Μανωλάκης, Μάππας, Μαργαρώνης, Μαργέτης, Μαρής, Μαρινάκης, Μαρκόπουλος, Μαρκουλής, Μαρτάκης, Μαστοράκης, Μάσχας, Ματές, Ματζαβίνος, Ματθαίος, Μαυράκης, Μαυρέλος, Μαυρής, Μαυριδόγλου, Μαυροκορδάτος, Μαυρομμάτης, Μαυροφίλιππας, Μελέκος, Μέλης, Μέλισσας, Μενής, Μερούσης, Μηλιάδης, Μηνάς, Μηνιώτης, Μίτσης, Μιχαληνός, Μιχαληνούδης, Μίχαλος, Μόντινος, Μορτάκης, Μοσχοβάκης, Μόσχος, Μούντουλας, Μουστάκας, Μπαλής, Μπαλτατζής, Μπατίδης, Μπαχάς, Μπελέγρης, Μπενάκης, Μπινίκος, Μποτσάνης, Μπουλάς, Μπουμπάρης, Μπουρλώτος, Μπουρνιάς, Μπουσές, Μπριλής, Μυλωνάς, Μυταράκης, Μωράκης.

Νεαμονιτάκης, Νεγρεπόντης, Νεροκλείτης, Νικηφόρος, Νικολαδός, Νικολάκης, Νικολός, Νιώτης, Νομικός, Νοτιάς.

Ξανθούδης, Ξενιός, Ξύδας, Ξυδιάς, Ξυλάς, Ξυλοπόδης.

Πάγκαλος, Παγώνης, Παληός, Παντέλας, Παντελίδης, Παντελούκας, Παντολέων, Παπάδης, Παπαζής, Παπαλάς, Παπαλιός, Παπαπατέρα, Παπαποντικός, Παππάς, Παππής, Παρίσης, Παρλαμάς, Πάσσας, Πατέρας, Πατρώνας, Πειθής, Πεπονής, Περατικός, Περιβολάρης, Περρής, Πετροκόκκινος, Πικιώνης, Πικούλης, Πισσάνος, Πίσσης, Πιταούλης, Πίττας, Πλατής, Πολίτης, Πονηρός, Ποντικός, Πούλος, Πούπαλος, Πουτούς, Πρινιάς, Προβέντζας, Πρώιος, Πρωτόπαππας, Πυρόβολος.

Ράλλης, Ραπίτης, Ρεβύθης, Ρες, Ρηνιώτης, Ρίζος, Ροδοκανάκης, Ροΐδης.

Σαζακλής, Σαλιάρης, Σαλιαρίδης, Σαμωνάς, Σαρρής, Σαραντής, Σαρίκας, Σαρρής, Σβώκος, Σγουρός, Σεβαστόπουλος, Σεκιάρης, Σεραφείμ, Σεργάκης, Σιδεράτος, Σιδερής, Σιδερικούδης, Σκαναβής, Σκανδάλης, Σκαραμαγκάς, Σκαρβέλης, Σκέλλας, Σκηνίτης, Σκούφαλος, Σκυλίτσης, Σουρής, Σουσάρης, Σοφιανός, Σπανός, Σπιθογιάννης, Σπινάρης, Σταθάκης, Σταθόπουλος, Σταμούλης, Σταμπόλος, Σταυρινάκης, Σταυρινός, Στεφανάκης, Στογιάννος, Στραβελάκης, Στρογγυλός, Συκουτρής, Συμιακός, Συννεφιάς, Συρρής, Σφήκας.

Τάβλας, Ταχμιτζής, Τελής, Τεργιάζος, Τζηκούριας, Τζήνης, Τομάζος, Τουρνής, Τραυλός, Τριανταφυλλάκης, Τριαντάφυλλος, Τριπολίτης, Τρυπούσης, Τσαγκαίος, Τσάγκαρης, Τσάκος, Τσακριμάνης, Τσαπέλας, Τσαρνάς, Τσαρούχας, Τσατήρης, Τσατσαρώνης, Τσεβδός, Τσίγκος, Τσίκνας, Τσιμουνής, Τσίμπλης, Τσιρλής, Τσιροπινάς, Τσιτσίνιας, Τσολάκης, Τσούμπος, Τσουπάκης, Τσουρής, Τσούρος, Τσούτσας.

Φάκαρος, Φακίρης, Φαράκλας, Φαρδής, Φατσής, Φαφαλιός, Φιάμος, Φιλιππάκης, Φιτίλης, Φλάμος, Φραγκάκης, Φραγκιάδης, Φραγκιάς, Φραγκόπουλος, Φράγκος, Φραγκούλης, Φρυδάς, Φύκαρης, Φυτούσης.

Χαβιάρας, Χαϊδεμένος, Χαλκιάς, Χαλκούσης, Χανδράς, Χανδρής, Χαρκάς, Χαρτουλάρης, Χατζηαντωνάκης, Χατζηπατέρας, Χατζηπέτρος, Χειλάς, Χέρας, Χιωτάκης, Χούλης, Χούμης, Χριστοφής, Χριστοφορίδης, Χρουσάκης, Χρουσός, Χρυσοβελώνης, Χωρέμης.

Ψαρέλλης, Ψαρράς, Ψαρρός, Ψηλός, Ψιακής, Ψύλλος, Ψύχας, Ψωμάκης, Ψωμοστήθης.